Kim był Georg Friedrich Julius Kleedehn? Niezwykłe odkrycie Denkmal Pomorze

- Odnaleziony pomnik nie jest tylko kamieniem. To fragment czyjegoś życia, zapisany w twardym granicie, czekający dekady, by znów przemówić. W świecie, gdzie wojna oznacza konkretne daty, fronty i nazwiska w podręcznikach, pomnik istnieje, pod warstwą ziemi, na zapomnianym cmentarzu, wśród porośniętych mchem gąszczu. I tak było tym razem… - piszą członkowie stowarzyszenia Denkmal Pomorze. Poniżej niezwykła historia, którą odkryli

W trakcie ostatnich prac prowadzonych na cmentarzu ewangelickim w Chlebowie, naszą uwagę przykuło miejsce, w którym odnaleźliśmy pokaźnych rozmiarów podstawę, pod którą znajdował się przygnieciony fragment granitowego pomnika nagrobnego. Nie lada wyzwaniem było podniesienie kamiennej podstawy, którą wydobyliśmy za pomocą wyciągarki. Naszym oczom ukazał się pomnik z następującą inskrypcją:

(...) Mar.-Stabs.-Ing.

(…) S.M.S.Nürn[berg]

ur. 30.9.1874 in Clebow

zm. 8.12.1914 in der Seeschlacht

bei den Falklandinseln

***

Die Liebe höret nimmer auf

Dolna część pomnika zawiera najważniejsze informację - daty życia, dzięki którym udało się namierzyć osobę, której jest poświęcony. Należy przy tym powiedzieć, że wokół omawianego fragmentu odnaleźliśmy około 30 mniejszych fragmentów zniszczonego kamienia, zawierającego pojedyncze litery, czy trudne do odczytania wyrazy oraz sześć słupków z pozostałościami żeliwnych łańcuchów, które otaczały pomnik.

Dzięki pomocy Bartosza Witkowskiego, udało się zidentyfikować osobę, którą był Georg Friedrich Julius Kleedehn ur. 30.09.1874 r. w Chlebowie (Klebow, Kr. Greifenhagen) wyznania ewangelickiego, syn Juliusa i Marie Dorothea Wilhelmine z d. Bruns.

Jego ojciec, Julius, był pastorem, który w 1870 r. wraz z rodziną przeniesiony został z Połczyn-Zdroju do Chlebowa.

Georg Kleedehn w dniu 14 października 1908 roku, w Kołobrzegu, pojął za żonę Gertrud Elisabeth Adeline z d. Schmidt urodzoną 15 maja 1887 r. w Loosen powiat Schlochau (obecnie Łoża w powiecie człuchowskim), córkę Karla i Elisabeth z d. Rieck, zamieszkałą w Kołobrzegu.

Małżeństwo miało dwie córki:

- Erika Gerturd Elisabeth Dorothea Mämecke z domu Kleedehn ur. 16 listopada 1910 r. zm. 25 sierpnia 1988 r., za mąż wyszła 30 grudnia 1942 r. za Otto Mämecke ur. 28 marca 1898 r. w Ilsenburgu (Góry Harzu), zm. 16 października 1951 roku. Oboje mieli córkę Ursula Marie Gertrud ur. 21 października 1943 r.

- Christa Gertrud Emmy Frieda Kleedehn ur. 29 grudnia 1910 r. zm. 2 maja 1999 r. Christa była z zawodu aptekarką, pracowała w m.in. Holsten-Apotheke w Kilonii.

Gertrud Kleedehn wraz z córkami zostały pochowane na Nordfriedhof w Kilonii.

Prawdopodobne rodzeństwo:

- Julius (ur. 30 września 1868 r.), pracował jako powiatowy inspektor budowlany, w marcu 1915 r. został odznaczony Krzyżem Żelaznym drugiej klasy,

- Maximilian (ur. 15 września 1862 r. w Połczynie-Zdrój), był świadkiem Georga na ślubie

- Wilhelm (ur. 11 lipca 1870 r. w Chlebowie, zm. 30 maja 1929 r. w Reinfeld), najpierw uczył się w Stargardzie, potem był studentem teologii na Uniwersytecie w Greifswaldzie. Tak jak ich ojciec został pastorem.

- Frieda Neitzel z domu Kleedehn ur. w Chlebowie

Georg Kleedehn był marynarzem w marynarce wojennej Cesarstwa Niemieckiego, do której dołączył 1 października 1890 r. Służył na lekkim krążowniku S.M.S. „Nürnberg“ [Norymberga], na którym pełnił funkcję starszego inżyniera sztabowego (“Mar.-Stabs.-Ing.”, czyli Marine-Stabsingenieur).

Statek S.M.S. „Nürnberg“, pod dowództwem Karla von Schönberg (12.04.1872-08.12.1914), brał udział w bitwie o Falklandy. Dnia 8 grudnia 1914 roku brytyjskie krążowniki liniowe starły się z niemiecką eskadrą krążowników pod dowództwem admirała Maximilian Graf von Spee (22.06.1861-08.12.1914) w pobliżu Falklandów (około 480 km od wybrzeży Argentyny) gdzie rozpoczęła się bitwa o Falklandy.

Około godziny 17:00 lekki krążownik „Nürnberg“ został dogoniony przez krążownik pancerny HMS Kent, po którym doszło do wymiany ognia pomiędzy statkami. Warunki oświetleniowe były słabe i oba statki miały trudności z identyfikacją celu ze znacznej odległości. Krążownik “Kent” zaliczył dwa skuteczne trafienia, zaś “Nürnberg”, tylko jedno. Około godziny 17:35 doszło do eksplozji dwóch kotłów na na statku niemieckim, prawdopodobnie z powodu nadmiernego ciśnienia, jakie powstało podczas próby ucieczki. Spowodowało to zmniejszenie prędkości okrętu, w konsekwencji czego statek został dogoniony przez okręt brytyjski. O 17:45, statki po zbliżeniu się do siebie, zaczęły do siebie strzelać, w konsekwencji czego oba okręty zostały poważnie uszkodzone.

W bardzo krótkim czasie na niemieckim statku wybuchł pożar, a chwilę później doszło do zawalenia się głównego masztu . Na statku “Kent” kilka pocisków trafiło w burtę statku. O godzinie 18:36. Niemcy całkowicie zaprzestali strzelania. „Nürnberg”, którego cały dziób płonął, zatrzymał się i zaczął się przechylać. O godzinie 19:27 statek zaczął się wywracać i zatonął.

Załoga statku liczyła 322 członków załogi, w której jednym z marynarzy był Georg Kleedehn z Chlebowa. Jedynie 7 osobom udało się uratować, pozostali zginęli, a ich ciała nie zostały odnalezione. Stąd na pomniku, który odnaleźliśmy znajduje się napis “ zmarł 8 grudnia 1914 roku w bitwie morskiej”. Symboliczny nagrobek jest jedynie formą cenotafu, upamiętniającą dawnego mieszkańca wsi, który poległ w trakcie I wojny światowej. Po śmierci został odznaczony Krzyżem Żelaznym, który został umieszczony na pomniku.

Na pomniku znajduje się piękny i często spotykany cytat na nagrobkach — wyraża wieczność uczucia mimo śmierci. „Die Liebe höret nimmer auf” to cytat z Biblii (1 List do Koryntian 13,8) w języku niemieckim.

Dosłownie tłumacząc:

„Miłość nigdy nie ustaje”

lub bardziej poetycko:

„Miłość nigdy nie przemija”.

Znalezisko to przypomina nam, że historia wciąż kryje w sobie nieodkryte tajemnice. Pomnik Georg Kleedehn skryty pod ziemią, rzuca cień na dotychczasową wiedzę i zachęca do dalszych poszukiwań prawdy — tej zapomnianej, czasem nieoczywistej, ale zawsze ważnej.

---------------------

Niezmiennie zachęcamy do obserwowania fanpejdża Denkmal Pomorze oraz wspieraniu grupy w ich akcjach!