Powstanie Gryfina przed 770 laty: Gryphenhagen a osada słowiańska - analiza historyczna

Gryfino dziś świętuje! Nasze miasto zostało lokowane 1 marca 1254 roku. Istnieją spory badaczy, czy uczyniono to na „surowym korzeniu”, czy też wcześniej znajdowała się na tych ziemiach słowiańska osada

770 lat temu oczywiście nie było Gryfinem. W dokumencie zapisano jego nazwę jako Gryphenhagen.

- Nazwa ta ma bez wątpienia niemiecką genezę i jest złożeniem dwóch słów: Greifen – będącego nazwą rodu panującego na Pomorzu Zachodnim i Hagen, tłumaczonego jako osiek, obszar leśny, niezagospodarowany – pisał prof. Krzysztof Guzikowski.

Druga część zdania nawiązuje do sporów historyków. Wynikają z faktu, iż brak jakichkolwiek informacji źródłowych na temat Gryfina sprzed okresu lokacji. Wielu badaczy dziejów uważa, że w przypadku naszego miasta mamy do czynienia z lokacją na „surowym korzeniu” (ex cruda radice). Inni uważają, że istniała tu niewielka osada słowiańska.

W tym tekście oczywiście nie rozstrzygniemy tego sporu. Postaramy się jednak wyjaśnić, o co chodziło przed 770 laty i dlaczego każdego roku świętujemy datę 1 marca.

-----------------

Abstrahując od faktu, czy przed Gryphenhagen mieliśmy do czynienia z osadą słowiańską, czy też nie, lokacja miasta była istotna nie tylko jako sam akt.

- Lokując miasta Barnim I dał im prawa miejskie nowego typu. Zorganizowane według pewnych zasad i reguł. Posiadające samorządy, swojego sędziego, ławę, sołtysa na czele. Wprowadził nowy porządek prawny. Powstał samorządowy organ w postaci Rady Miejskiej, bo to też pomysł tamtych czasów, miast tego typu. Dlatego właśnie Barnim postrzegany jest jako książę przełomu ustrojowego – tłumaczy prof. E. Rymar.

Spotkać można się też z opinią, iż doprowadził do germanizacji tych ziem. Osadnicy przebywali najczęściej z Westfalii i Holsztynu, wprowadzając nowe zasady. Kasztelański system rządzenia, w latach 1230-50 występował równolegle z systemem lennym, lecz z czasem został przez niego wyparty.

Tym sposobem, właśnie za czasów rządów Barnima, przybyli tu pierwsi przedstawiciele późniejszych wielkich, pomorskich rodów, jak Wedlowie, czy Dewitzowie. Siłą rzeczy doprowadziło to do zmiany lokalnych elit.

Cały artykuł znajduje się w aktualnej Gazecie Gryfińskiej.