Gdzie ginęli żołnierze z cmentarza radzieckiego w Gryfinie?

75 lat temu podjęto decyzję o stworzeniu w miasteczku Gryfin największego cmentarza radzieckiego na Pomorzu Zachodnim. Na przestrzeni lat był stale powiększany. Ostatnie ekshumacje przeprowadzano jeszcze w 1969 roku

Pierwsze prasowe wzmianki o budowie cmentarza pojawiły się już w 1946 roku. „Prace w terenie” ruszyły jednak dopiero po kilku miesiącach. W pierwszej fazie podjęto próbę ustalenia, gdzie znajdują się dotychczasowe groby.

- A były dosłownie wszędzie. Okoliczne pola i place miejskie były zapełnione szczątkami „zwycięzców” i „pokonanych”. Niektórzy żołnierze leżeli pojedynczo. Inni w zbiorowych mogiłach. Największe z nich znajdowały się wzdłuż ulic Łużyckiej i Szczecińskiej oraz naprzeciwko poczty – opowiada Leopold Kemmling, powołując się na relacje ustne pionierów miasta, w tym swoich rodziców.

Jeszcze bardziej szczegółowo do sprawy podszedł Władysław Stanisławski, odnotowując dokładne dane dotyczące „pierwszej ekshumacji” z 1947 r.

- Sprowadzono wtedy prochy 289 żołnierzy z całego Gryfina, likwidując cmentarzyki przy ulicach: Szczecińskiej, gdzie było pochowanych 56 poległych z por. Boryszewem i 27 szeregowców z ul. Łużyckiej. Ponadto ekshumowano prochy poległych z cmentarza komunalnego i przy ul. Wirowskiej (dzisiejsza Armii Krajowej – przyp. red.) oraz z parku, placu kościelnego i plaży, gdzie spoczywali m.in. por. Romanowicz i Gruszewa oraz kpt. Czarnieckij – napisał w pracy dotyczącej szczecińskich cmentarzy nieżyjący już regionalista zachodniopomorski.

W 1948 r. rozszerzono obszar działania o kolejne miejscowości. Szczątki dwudziestu dwóch żołnierzy odkryto w pobliżu sanatorium w Nowym Czarnowie, a kolejnych dziewiętnastu w okolicznych lasach. Ponadto wykopano groby pięćdziesięciu dwóch Rosjan spoczywających przy autostradzie w Radziszewie oraz dwudziestu dziewięciu wojaków ze Zdunowa (leżało wówczas w administracyjnych granicach naszego powiatu), po czym… odłożono dalsze działania w czasie.

Więcej w Gazecie Gryfińskiej.