Pierwsze lata walki. Narodziny nazizmu w Greifenhagen

W kwietniu minęła setna rocznica zawiązania NSDAP Greifenhagen. Żaden to powód do świętowania, lecz – po wielomiesięcznych staraniach - właśnie udało się nam uzyskać unikatowe materiały, które ukazują, jak wyglądały początki nazizmu w naszym mieście

- Zadaniem tego małego pisma nie jest przedstawienie kompletnej historii okresu walki (Kampfzeit) grupy lokalnej (Ortsgruppe) NSDAP w Greifenhagen, lecz raczej ukazanie w ogólnych zarysach, jak ta grupa lokalna powstała i jak ugruntowała swoją pozycję w latach zmagań o władzę.  

Nawet to zadanie okazuje się niezwykle trudne, ponieważ dostępne materiały źródłowe są bardzo skąpe. Nie jest to zaskakujące, gdyż z jednej strony garstka mężczyzn i kobiet walczących w tamtych latach w szeregach ruchu nie miała czasu ani sposobności na zakładanie archiwów, z drugiej zaś strony tworzenie jakichkolwiek zapisków, przy ogromnym zainteresowaniu „systemu”, wiązałoby się z niebagatelnym niebezpieczeństwem dla członków partii i dlatego tego zaniechano.

 Wobec tego poniższe wywody opierają się w przeważającej mierze na wspomnieniach części najstarszych towarzyszy partyjnych z grupy lokalnej Greifenhagen i dlatego nie mogą ani nie chcą rościć sobie prawa do kompletności – odnotowano we wstępie do „Aus den Kampfjahren der Ortsgruppe Greifenhagen der N.S.D.A.P.”.

Przez wiele miesięcy wydawało nam się, że ta licząca niespełna 16 stron „kronika dziejów NSDAP w Greifenhagen” nie przetrwała do naszych czasów. Gdy w końcu odnaleźliśmy powyższy tytuł w bibliotecznej bazie jednego z niemieckich uniwersytetów, w odpowiedzi usłyszeliśmy iż… zachowała się jedynie okładka. 

Niemal porzuciliśmy poszukiwania. Nieco ponad rok temu udało się nam jednak ustalić, że jeden egzemplarz znajduje się w zbiorach Uniwersytetu Harvarda. Dzięki współpracy z tamtejszą biblioteką uzyskaliśmy dostęp do publikacji, która w 1936 r. ukazała się nakładem greifenhaskiego wydawnictwa Kundler&Sohn.

W zestawieniu z dostępnymi wcześniej materiałami i ustaleniami, możliwe stało się ustalenie jak wyglądały narodziny nazizmu w naszym miasteczku.

Pełne opracowanie znajdziesz na stronach 11-13 bieżącego wydania Gazety Gryfińskiej.