Historycznymi śladami regionu. Opowiada Andrzej Urbański

Zainaugurowany 22 kwietnia XXIII cykl Gryfińskich Rajdów Rowerowych ma już za sobą II etap. Zamieszczamy relację, otrzymaną od organizatora imprezy, Andrzeja Urbańskiego

Przypomnijmy, że tegoroczne rajdy mają przybliżyć ich uczestnikom obiekty dziedzictwa kulturowego na transpowiatowych partnerskich trasach rowerowych. Impulsem do takiej tematyki rajdów było powstanie w zeszłym roku koncepcji przebiegu głównych tras rowerowych w naszym województwie. W tym roku uczestnicy rajdów zapoznają się z częścią z nich, przebiegających przez powiat gryfiński. Najdłuższą i najatrakcyjniejszą jest trasa „Doliną Tywy”, której odcinkiem północnym („Zaodrzańskie obiekty krajoznawcze”) przejechali rowerzyści 13 maja podczas drugiego rajdu. Czterdziestu uczestników wystartowało na 40-kilometrowy odcinek tuż po godz. 9.30 z placu Barnima I. Na początek komandor rajdu (Andrzej Urbański) zapoznał uczestników z historią mostu gryfińskiego i meszerińskiego oraz przekazał uczestnikom 12 stronicowy przewodnik rajdowy z opisem obiektów dziedzictwa kulturowego na trasie rajdu.

Tym razem pogoda dla rowerzystów była idealna i zrekompensowała trudy pierwszego rajdu. Pierwszy przystanek miał miejsce w Staffelde (pol. Staw, Stobno) dawnym majątku, którego początki sięgają 1209 roku, choć osada istniała tu w okresie neolitu a dowodem tego jest m.in. replika kurhanu.

Zmienność historii tej wsi miała swoje odbicie także po II wojnie światowej, gdy to do 1951 roku należała ona do Polski, by później w wyniku korekty granic wskutek oddania przez NRD terenu wodociągów w Świnoujściu, Polska oddała NRD wieś Staw. We wsi obejrzeliśmy takie obiekty jak: spichlerz (dawny kościół), dwojak, cechownie, park, folwarczny zakład rolny, kurhan i początek najdłuższej w okolicy alei lipowo – jaworowej a przed wjazdem do Staffelde Górę Zamkową i Oślą.

Następnie wjechaliśmy granicą państwa na Ziemie Kołbaskowską do Pargowa. Tu tradycyjnie przystanek był przy ruinie kościoła w pobliżu parku, z którego do dzisiaj zachowało się jedynie wyposażenie architektoniczne (np. portal w kształcie koniczyny), szczegółowo opisane w przewodniku rajdowym. Zauważono, ze wreszcie w parku rozpoczęto prace porządkowe konserwacyjne odsłaniając m.in. ruiny fundamentów dworu.  Dalsza trasa wiodła wzdłuż ponoć wampirskiego lasu „Długa Noc” i szlaku rowerowego „Orła bielika” do Kamieńca. Po drodze minęliśmy nową osadę Krasowo.

W Kamieńcu po poznaniu historii wsi, kościoła, neoklasycystycznego dworu, jego zabudowań i parku – wjechaliśmy w projektowany rezerwat florystyczno - leśny „Kamienieckie Wąwozy” (Kamieniecki Jar) o pow. 97 ha z wąwozami Kamieniec i Kamionka przy których można zapoznać się ze zbiorowiskami kserotermicznymi.  Jednak naszym celem było wspięcie się na Świętą (Orlą) Górę z dwukulturowym grodziskiem, będącym pozostałością dużej warownej osady kultury łużyckiej z VIII-IV w. p.n.e., użytkowanym po­wtórnie w okresie wczesnego średniowiecza. W 1124 r. miała tu przebywać misja chrystianizacyjna biskupa Ottona z Bambergu. Przy ujściu jednego z potoków w odcinku ujściowy do Odry - ślady dawnego młyna wodnego z górnym ciągiem, stawu i przedwojennej restauracji „Czarny Kot”, miejsca weekendowych wypadów Szczecinian, którzy łodziami mogli popływać po stawie młyńskim. Zabudowania młyńskie zostały rozebrane po wojnie, do naszych czasów zachowały się jedynie fundamenty budynków młyńskich murowane z kamieni polnych oraz pozostałości wyschniętego stawu spiętrzającego wodę przy strumieniu.

Kolejny nasz cel to wieś Moczyły, której parafia w 1490 roku była pod patronatem Gryfina. Od XVII wieku wieś była w prywatnych rękach rodów szlacheckich. W roku 1945 toczyły się tutaj ciężkie walki podczas forsowania Odry – radzieccy saperzy położyli na Odrze czołgowy most pontonowy na części słynnej „Drogi Batowa”). Wieś wymaga jednak jeszcze sporych nakładów w celu wyeksponowania resztek zabytkowej ruiny kościoła czy dworu.

W Kołbaskowie po zapoznaniu się z historią wsi  i kościoła przejechaliśmy nową ścieżką rowerową na stronę niemiecką do Neurosow i Rosow. I tu krótka opowieść o historii wsi, kościoła, a później wstęp do kościoła i na jego odkrytą stalową wieżę i podziwianie panoramy okolicy. We wsi poznaliśmy z jednej strony  szczególne miejsce  na cmentarzu z – niestety nie proroczą - tablicą z cytatem z ewangelii 1:33 Łukasza „Jego panowaniu nie będzie końca” (wg  Elberfeldera z 1871 roku „Jego Rzeszy nie będzie końca”) a z drugiej strony obeliskiem postawionym w 2002 roku przed placem kościelnym upamiętniający niemieckich i polskich uchodźców II wojny światowej.  Poznaliśmy także mechanizm działania postawionej  nad jednym ze stawów w 1993 roku – na 750 lecie wsi - fontanny wysokości 2,70 m, w której mocą strumienia wody wiruje ryba.

Do Radkowa pojechaliśmy drogą betonową wśród rzepakowych pół. Tu krótki rys historii wsi, kościoła, cmentarza przejazd po odrestaurowany dwór i tablice upamiętniające znane i nieznane ofiary żołnierskie I i II wojny światowej. Dalsza trasa wiodła do Tantow. Początek miejscowości to cmentarz, na którym także upamiętniono ofiary obu wojen. Dalej podjechaliśmy do przyzamkowego parku z odremontowana kaplicą familijną von Eickstedtów z 1858 r., historycznym kamieniem postawionym w 1913 roku w stulecie Bitwy narodów pod Lipskiem, 2 stawami, potokiem i Lisią Górką. Tu postanowiliśmy zakończyć wspólną jazdę całą grupą i wrócić do Gryfina własnym tempem.

Niezwykle atrakcyjnie zapowiada się kolejny i następne rajdy. Już 27 maja o godz. 9.00 z Placu Barnima I w Gryfinie wyruszymy autokarem i ciężarówką z rowerami do Przelewic, skąd wrócimy do Gryfina już na rowerach trasą doliny Płoni zatytułowaną „Średniowieczne tajemnice i założenia wiejskie”. Trasa prowadzić będzie przez Brzesko, Pyrzyce, Nowe Linie, Chabowo, Babin, Parsów, Sobieradz, Chwarstnicę, Osuch, Mielenko, Bartkowo i liczyć będzie 54 km lub z pominięciem 3 ostatnich miejscowości (49 km).

Atrakcjami na trasie będzie zwiedzanie ogrodu dendrologicznego, historia i miejsca misji chrystianizacyjnej biskupa Ottona I, sanktuarium w Brzesku ze słynnym tryptykiem i drewnianym sklepieniem, liczne zabytki Pyrzyc, grodziska Ziemi Pyrzyckiej, przejazd przez farmę wiatrową Parsówek.

Chętni uczestnictwa w tym rajdzie, jak i następnych zapraszamy na kolejne spotkanie organizacyjne, które odbędzie się 23 maja o godz. 18.00 w Klubie PSS Społem „Odys” w Gryfinie przy ul . B. Chrobrego 45 (I piętro) lub do kontaktu telefonicznego pod nr 603 914 557.

Do uczestnictwa w GRR zapraszamy miłośników rowerów i krajoznawstwa. Na rajdy dwudniowe z Chwarszczan (17/18.06) i z Ińska 927/28.08) dowozimy uczestników i rowery transportem autobusowym i ciężarowym. Szczegóły pozostałych 9 tras rajdów można znaleźć na stronach internetowych MKS Hermes, OSiR Gryfino, Powiat Gryfiński i na facebooku w grupie rowerowej „Gryfińskie Rajdy Rowerowe”. Organizatorem głównym rajdów jest MKS „Hermes” w Gryfinie a wspierającym – Powiat Gryfiński.